Atatürk’ün Eğitim Hakkında 30 Sözü

Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin inşasında eğitime ve bilime verdiği önemi her fırsatta dile getirmiştir. Ona göre eğitim, bir milletin varlığını sürdürmesi, bağımsızlığını koruması ve çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşması için en temel araçtır. “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir” sözüyle özetlediği bu felsefe, eğitim sistemimizin de temelini oluşturmuştur.

İşte Mustafa Kemal Atatürk’ün eğitim, öğretmen ve geleceğin nesilleri hakkındaki düşüncelerini yansıtan 30 sözü:

1. “Eğitimdir ki, bir milleti ya hür, bağımsız, şanlı, yüksek bir toplum halinde yaşatır, ya da esaret ve sefalete terk eder.”
2. “Bir milleti, hür, bağımsız, şanlı, yüksek bir toplum olarak yaşatan da kölelik ve yoksulluğa terk eden de eğitimdir.”
3. “En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır.”
4. “Milletleri kurtaranlar yalnız ve ancak öğretmenlerdir. Öğretmenden, eğiticiden yoksun bir millet, henüz millet adını almak yeteneğini kazanmamıştır.”
5. “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir. İlim ve fennin dışında mürşit aramak gaflettir, cehalettir, delalettir.”
6. “Fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür nesiller yetiştirmeliyiz.”
7. “Eğitim ve öğretimden mahrum bırakılmış çocuklar, bir ulusun en büyük tehlikesidir.”
8. “Cehalet yok edilmedikçe, yerimizdeyiz. Yerinde duran bir şey ise geriye gidiyor demektir.”
9. “Okul genç beyinlere; insanlığa saygıyı, millet ve memleket sevgisini, şerefi, bağımsızlığı öğretir.”
10. “Öğretmenler! Yeni nesil sizin eseriniz olacaktır.”
11. “Eğitimin amacı, yalnız bilgili insan yetiştirmek değil, aynı zamanda düşünme yeteneği gelişmiş, üretken ve ahlaklı bireyler yetiştirmektir.”
12. “Eğitimde başarılı olmak için, çağdaş ilim ve fenin ışığında ilerlemeliyiz.”
13. “Kadınlarımızın da erkeklerimiz kadar aydınlatılması, eğitilmesi ve yükseltilmesi, en önemli görevlerimizden biridir.”
14. “Eğitim ve öğretim, millet olmanın, bayındır bir vatan kurmanın temel şartıdır.”
15. “Bir içtimai topluluk, bir millet, erkek ve kadın denilen iki cins insandan oluşur. Mümkün müdür ki, bir toplumun yarısı topraklara, zincirlere bağlı kaldıkça diğer kısmı göklere yükselebilsin¹?”
16. “Bizim izleyeceğimiz eğitim siyasetinin temeli, önce cehaleti yok etmektir.”
17. “Eğitimden yoksun bırakılan bir köylü, bir ulusun temel unsurudur ama en zayıf halkasıdır.”
18. “Geleceğin güvencesi sağlam temellere dayalı bir eğitime, eğitim ise öğretmene dayalıdır.”
19. “İlk ve orta öğretim mutlaka insanlığın ve medeniyetin gerektirdiği ilmi ve tekniği versin; fakat o kadar pratik bir tarzda versin ki, çocuk okuldan çıktığı zaman aç kalmaya mahkûm olmadığına emin o²lsun.”
20. “İlim ve fen çalışmaları ancak okullarda olur. Bundan dolayı okullar gereklidir. Okul adını hep beraber hürmetle, saygıyla analım.”
21. “Eğitim ve öğretimde hızla yüksek bir düzeye çıkacak bir milletin, yaşam mücadelesinde maddi, manevi bütün kuvvetlerinin artacağı kesindir.”
22. “Öğretmenlik, ömür boyu sürecek bir öğrenciliktir.”
23. “Toplumun düşmanı cehalet, cehaletin düşmanı öğretmendir.”
24. “Eğitim, bir milleti medenileştirmek ve yükseltmek için en önemli güçtür.”
25. “Manevi kuvvet, özellikle bilim ve inançla yüksek bir biçimde gelişir.”
26. “Yetişecek çocuklarımıza ve gençlerimize, görecekleri tahsilin hududu ne olursa olsun, en evvel, her şeyden evvel Türkiye’nin istiklaline, kendi benliğine, millî an’anelerine düşman olan bütün unsurlarla mücadele lüzumu öğretilmelidir.”
27. “Eğitim ve öğretimde uygulanacak yol, bilgiyi insan için bir zorbalık aracı yahut bir uygar zevkten ziyade, maddî hayatta başarılı olmayı temin eden pratik ve kullanılması mümkün bir donanım haline getirmektir.”
28. “Milletin hayatı, içinde yaşadığı medeni ve içtimai çevre ile ilgilidir. Bu çevrenin ilim ve fen ile aydınlatılması, ancak eğitim ve öğretim sayesinde mümkün olur.”
29. “Eğitim programlarının, çocukların ve gençlerin yeteneklerini ortaya çıkarıp geliştirmesi, onlara hürriyet ve bağımsızlık duygusunu aşılaması gerekir.”
30. “Yurttaşlarımızın, kadın-erkek, bütün öğrenim basamaklarında, ekonomik hayatta başarılı ve verimli olmaları için pratik bilgilerle donatılmaları, eğitimimizin temel ilkesini oluşturmalıdır.”

Genel Bir Değerlendirme ve Öneriler

Atatürk’ün eğitime dair sözleri, onun bu konuyu bir milletin kaderini belirleyen en temel mesele olarak gördüğünü açıkça ortaya koyar. O, eğitimi sadece okullardan ibaret görmemiş, cehaletle mücadele eden, bilimi rehber edinen, kadın-erkek eşitliğine dayanan, üretken ve özgür düşünen bireyler yetiştiren bir sistemin inşasını hedeflemiştir. Bu sözler, bugün bile Türk eğitim sisteminin çağdaş ve milli bir çizgiye oturması için yol gösterici niteliktedir.