Geçmişte olan şeyleri İngilizce olarak olumlu, olumsuz ve soru cümlesiyle anlatabileceksin.
Bu derste öğreneceklerin
- was ve were ile geçmişte nerede olduğunu ve nasıl olduğunu söyleyebilirsin.
- Düzenli fiillere -ed ekleyerek geçmiş zaman cümlesi kurabilirsin.
- go-went, eat-ate gibi sık kullanılan düzensiz fiilleri kullanabilirsin.
- didn't ile olumsuz cümle kurabilirsin.
- Did ile soru sorabilir ve kısa cevap verebilirsin.
Konu anlatımı
Simple Past Tense nedir, ne zaman kullanılır?
Simple Past Tense, Türkçedeki “geçmiş zaman” karşılığıdır. Geçmişte başlamış ve bitmiş olayları anlatır: dün okula gittim, geçen hafta film izledik, iki gün önce arkadaşımı aradım. Konuşan kişi için olay tamamlanmıştır ve ne zaman olduğu genellikle bellidir ya da cümleden anlaşılır.
Türkçede geçmiş zaman için fiilin sonuna -dı eki getiririz: oynadı, gitti, yedi. İngilizcede iki yol vardır. Düzenli fiillere -ed eklenir (play – played). Düzensiz fiillerin ise kendine ait bir geçmiş hali vardır (go – went). Olumsuz ve soru cümlelerinde ise yardımcı fiil did kullanılır. Öğrencilerin en çok karıştırdığı yer burasıdır, bu yüzden aşağıda adım adım ilerliyoruz.
- I played basketball after school. Okuldan sonra basketbol oynadım.
- My grandmother made soup yesterday. Babaannem dün çorba yaptı.
- We visited the zoo last summer. Geçen yaz hayvanat bahçesini gezdik.
Geçmiş zaman sözleri
Bazı sözler cümlenin geçmişte olduğunu gösterir. Bunlar cümlenin sonuna ya da başına gelebilir: I met him yesterday. / Yesterday I met him. Başa getirirsen virgül de koyabilirsin. Sayı ve zaman birimiyle kullanılan ago sözü, “önce” anlamına gelir ve her zaman zaman biriminden sonra yazılır.
| İngilizce | Türkçe |
|---|---|
| yesterday | dün |
| last night | dün gece |
| last week | geçen hafta |
| last year | geçen yıl |
| two days ago | iki gün önce |
| in 2020 | 2020 yılında |
was ve were: “olmak” fiilinin geçmişi
İngilizcede am, is ve are fiillerinin geçmişi was ve were’dir. I, he, she ve it ile was; you, we ve they ile were kullanılır. Bu fiilde did kullanılmaz. Olumsuz için was/were sonuna not gelir (wasn’t, weren’t), soru için was/were cümlenin başına alınır.
I / he / she / it + was | you / we / they + were
| Olumlu | Olumsuz | Soru |
|---|---|---|
| I was late. | I wasn’t late. | Was I late? |
| She was at home. | She wasn’t at home. | Was she at home? |
| They were happy. | They weren’t happy. | Were they happy? |
Türkçede “yorgun muydun?” derken ayrı bir yardımcı kelime düşünmeyiz. İngilizcede ise öğrenciler buraya did eklemeye çalışır. Sıfatlı ve yerli cümlelerde was/were yeter.
Yanlış: Did you tired yesterday?
Doğru: Were you tired yesterday?
Düzenli fiiller ve -ed yazım kuralları
Fiillerin büyük çoğunluğu düzenlidir. Geçmiş hali, fiilin sonuna -ed eklenerek yapılır ve her öznede aynı kalır: I walked, she walked, they walked. Türkçede ek kişiye göre değişir (gittim, gittin), İngilizcede değişmez. Ancak fiilin sonuna bakmak gerekir, çünkü bazı fiillerde yazım değişir.
| Fiilin sonu | Ne olur? | Örnek |
|---|---|---|
| Çoğu fiil | -ed eklenir | walk – walked |
| e ile biten | sadece -d eklenir | like – liked |
| sessiz harf + y | y düşer, -ied gelir | study – studied |
| ünlü harf + y | y kalır, -ed gelir | play – played |
| kısa, tek ünlü + tek ünsüz | son harf ikilenir | stop – stopped |
y ile biten her fiilde y düşmez. y’den önce sessiz harf varsa düşer, ünlü harf varsa düşmez.
Yanlış: She studyed for the exam.
Doğru: She studied for the exam.
-ed nasıl okunur? /t/, /d/ ve /ɪd/
Yazıda hep -ed görürüz ama okunuşu üç farklıdır. Hangisinin kullanılacağını fiilin son sesi belirler. Kuralı bir kez öğrenince konuşman daha doğal duyulur.
| Ses | Ne zaman? | Örnek |
|---|---|---|
| /t/ | p, k, f, s, ş, ç gibi sert seslerden sonra | walked, helped, washed, watched |
| /d/ | ünlülerden ve l, n, v gibi yumuşak seslerden sonra | played, cleaned, opened, lived |
| /ɪd/ | t ve d sesinden sonra | wanted, needed, visited, decided |
Pratik ipucu: yalnızca fiil t veya d sesiyle bitiyorsa -ed ayrı bir hece olur. Want tek heceliyken wanted iki hecedir. Walked ise walk gibi tek hece kalır ve sonuna kısa bir /t/ sesi gelir.
Düzensiz fiiller
Sık kullanılan birçok fiil -ed almaz. Bunların geçmiş halleri ayrıca öğrenilir. Türkçede böyle bir ezber yoktur, ama günlük konuşmada en çok kullanılan fiillerin çoğu düzensizdir. Bu yüzden her gün birkaç tanesini cümle içinde tekrar etmek yararlıdır.
| Şimdi | Geçmiş |
|---|---|
| go | went |
| see | saw |
| eat | ate |
| have | had |
| make | made |
| buy | bought |
| come | came |
| take | took |
| get | got |
| write | wrote |
| run | ran |
| give | gave |
Bazı fiillerde yazım hiç değişmez: read fiilinin geçmişi de read yazılır, ancak okunuşu /red/ olur. Put ve cut fiilleri de aynı kalır.
Düzensiz fiile -ed eklemek çok sık yapılan bir hatadır. Doğru geçmiş halini kullan.
Yanlış: I goed to the park.
Doğru: I went to the park.
Olumsuz cümle, soru ve kısa cevap
was ve were dışındaki fiillerde olumsuz ve soru için did yardımcı fiili gerekir. Did zaten geçmiş zamanı taşır; bu yüzden asıl fiil yalın haliyle yazılır. Olumsuzda didn’t (did not) fiilin önüne, soruda Did cümlenin başına gelir.
Olumsuz: özne + didn’t + yalın fiil | Soru: Did + özne + yalın fiil + ?
- I didn’t eat breakfast. Kahvaltı yapmadım.
- Did you watch the match? Maçı izledin mi?
- Where did she go? – She went to the library. Nereye gitti? – Kütüphaneye gitti.
Did ile sorulan evet/hayır sorularına kısa cevap verilir: Yes, I did. veya No, I didn’t. Cevapta asıl fiil tekrar edilmez. Where, what, when gibi soru sözcükleri varsa Did’den önce gelir: What did you buy?
Did veya didn’t varsa fiile ikinci kez geçmiş eki koyma. Ayrıca was/were ile didn’t kullanma.
Yanlış: Did she went home? / I didn’t was at school.
Doğru: Did she go home? / I wasn’t at school.
Sık sorulan sorular
Simple Past Tense ne zaman kullanılır?
Geçmişte başlayıp bitmiş olayları anlatırken kullanılır. Genellikle yesterday, last week veya two days ago gibi bir zaman sözü bulunur.
Simple Past Tense cümlesi nasıl kurulur?
Olumlu: özne + fiilin geçmiş hali. Olumsuz: özne + didn’t + yalın fiil. Soru: Did + özne + yalın fiil. was/were ile did kullanılmaz.
Düzenli ve düzensiz fiil arasındaki fark nedir?
Düzenli fiiller -ed alır (play – played). Düzensiz fiillerin geçmiş hali farklıdır ve öğrenilmesi gerekir (go – went).
Did’den sonra neden fiile -ed eklenmez?
Geçmiş zamanı did gösterir. Bu yüzden asıl fiil yalın kalır: Did you play? Did you go?
-ed eki nasıl okunur?
Fiilin son sesine göre üç şekilde okunur: /t/ (walked), /d/ (played) veya /ɪd/ (wanted). /ɪd/ yalnızca t ve d sesinden sonra gelir.